Stichting 4 mei Beverwijk

De onthulling van het Joods namenmonument wordt tot nader order uitgesteld vanwege het corona-virus.

De 4de mei staat, als altijd, in het teken van de jaarlijkse dodenherdenking.

4 mei 2020, herdenken in coronatijd

Met gepaste afstand, dat was 4 mei 2020 de boodschap tijdens de herdenkingen van de oorlogsslachtoffers in Beverwijk.

Dit jaar geen publieke manifestaties in verband met de corona-crisis, maar Beverwijk herdacht de oorlogsslachtoffers wél door massaal de vlag halfstok te hangen, met de video ‘Op de Drempel’ waarin Beverwijkers het gedicht “lied voor de 4e mei” van Judith Herzberg voordroegen  (https://beverwijkherdenkt.nl) en met het luiden van tientallen kerkklokken om half acht die de inwoners wezen op de twee minuten stilte om acht uur ’s avonds.

Samen met burgemeester Martijn Smit van Beverwijk hebben de 4 mei organisaties bloemen gelegd bij de verschillende monumenten.

Dat gebeurde eerst op het Stationsplein waar met name de slachtoffers van de razzia op 16 april 1944 worden herdacht, alsmede de Beverwijkers die gedood zijn bij de militaire acties in voormalig Nederlands-Indië.

Burgemeester Smit legde als eerste een krans namens het gemeentebestuur van Beverwijk en vervolgens een krans namens het gemeentebestuur van Velsen. Daarna was het Jaap Zwaan die voor de Stichting Indië-monument Beverwijk met een krans de 10 Beverwijkse jongens herdacht die in Ned-Indië het leven lieten. Ter herinnering aan de 64 inwoners uit Beverwijk en Velsen-Noord die de razzia van 16 april 1944 niet overleefden, werd een krans gelegd door Horst Heydenreich en Mary Duinmeijer van de Stichting Herdenking Deportaties 1944.

Voor alle Beverwijkers die door oorlogsgeweld tijdens en na de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen werden namens de 4 mei comités van Beverwijk en Velsen bloemen gelegd door de Beverwijkers Wim Spruit en Teun-Jan Tabak.

Bij het monument op het Westerhoutplein dit jaar geen bloemlegging door politieke partijen en andere maatschappelijke organisaties. Aan de voet van het monument van de beeldhouwer Gerrit Bolhuis met daarin de tekst Aan hen die uit ons midden zegevierden in de dood, werden kransen gelegd door burgemeester Smit namens het gemeentebestuur en door Carli Bilars en Teun-Jan Tabak namens de Stichting 4 mei Beverwijk. Met dit monument uit 1949 waarvoor de bevolking destijds het geld verzamelde, worden álle slachtoffers van het oorlogsgeweld in en uit Beverwijk herdacht. In de loop van de 4e mei zijn bij dit monument ook bloemen gelegd door inwoners van Beverwijk, maar ook door de Raad van Kerken. Bijzonder was een mozaïek naast het monument van rode witte en blauwe steentjes waarmee de fakkel van de 4 mei herdenking is verbeeld.

Op de algemene begraafplaats Duinrust, waar 28 graven zijn van oorlogsslachtoffers, verzamelden zich tegen acht uur enkele bestuursleden van de 4 mei comités, burgemeester Smit en enkele belangstellenden.

Nadat de taptoe was geblazen door Marjolein Niele werd het ook bij de graven van de oorlogsslachtoffers twee minuten stil, een indrukwekkende stilte die werd afgesloten met het zingen van het Wilhelmus. Daarna sprak burgemeester Martijn Smit het kleine gezelschap toe:

‘Beverwijk is in de oorlogsjaren zwaar, zeer zwaar is getroffen. Nu staan we hier in 2020. We zijn hier vanavond met weinigen, maar ik voel me enorm gesterkt, ook gezien het aantal vlaggen op deze 4e mei in Beverwijk. Dit betekent dat we in dit bijzondere jaar toch stil zijn met elkaar bij die mensen die het leven verloren en die mensen die getekend zijn door het leven. Goed dat we hier vanavond toch nog kunnen samenzijn om te herdenken zodat we nooit kunnen zeggen dat er een jaar was dat we niet herdacht hebben. Want herdenken is belangrijk, voor hen die de oorlogsjaren hebben meegemaakt en is belangrijk voor onszelf om te overpeinzen en ook om te leren. Hoe vreemd het ook mag klinken, maar ik ben blij dat Beverwijk in 2020, in deze moeilijke periode stil staat bij de slachtoffers die Beverwijk heeft gekend,’ aldus burgemeester Smit.

Daarna ging de aanwezigen in een stille tocht langs de graven van de oorlogsslachtoffers, op deze 28 graven werd een witte roos gelegd door Jet en Max Haije. Een bijzondere herdenking in 2020 ook in Beverwijk.

4 mei 2020
Een speciale herdenking

BEVERWIJK – Wat een tijd, de 75e herdenking en viering van het einde van de Tweede Wereldoorlog niet in gezamenlijkheid. De coronacrisis leidt ertoe dat alle publieke plechtigheden rond Dodenherdenking op 4 mei en alle festiviteiten op en rond Bevrijdingsdag zijn afgelast.

Wat in elk geval nog wel kan:

De Stichting 4 mei Beverwijk volgt de oproep van het Nationaal Comité 4 en 5 mei om op Dodenherdenking dit jaar de vlag de hele dag – tot aan zonsondergang – halfstok te hangen. Op Bevrijdingsdag hangt de vlag de hele dag in top.

Bij het monument voor alle gevallenenop het Westerhoutplein, bij het monument op het Stationsplein en bij het oorlogsmonument in de Zwaanstraat in Wijk aan Zee staat het iedereen vrij een bosje bloemen te leggen en even stil te staan bij de slachtoffers van de oorlog.  Ook de algemene begraafplaats Duinrust is bij de oude ingang in gereedheid gebracht om even langs 26 graven van slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog te gaan, U ziet aan de vlaggen waar u op 4 mei moet zijn.

In de aanloop naar de gezamenlijk herdenking op 4 mei om 20 uur, waarbij we stilstaan bij de oorlogsslachtoffers, luiden in Beverwijk en Wijk aan Zee veel klokken. Van 9 kerken en van begraafplaats Duinrust worden van half acht tot tien voor acht de klokken geluid om u attent te maken op de twee minuten stilte.

De stichting heeft een speciale Bevrijdingskrant uitgebracht die in Beverwijk en Wijk aan Zee huis aan huis is verspreid. Burgemeester Martijn Smit schreef het voorwoord, Teun-Jan Tabak (voorzitter Stichting 4 mei Beverwijk) een inleiding en vervolgens zijn er artikelen over de foto-expositie in het Stadhuis ‘5 jaar bezet Beverwijk, het Joods Namenmonument en het Joodse leven in Beverwijk en Wijk aan Zee, de diverse herdenkingsmonumenten in de gemeente en foto’s uit de oorlog en van bevrijdingsdag. Uit het boek ‘Het dorp Velsen-Noord’ van Wim Spruit is het hoofdstuk over Cor en Alie Smit overgenomen: ‘Van een Duitser kreeg ik een reep, van de meester een tik’.  Speciale aandacht is er voor de fusillade van Jan Pleeging, Reinier Pletting en Jan Dirk Semeins.

De herdenking op Duinrust

Jan de Wildt op herdenking Duinrust

‘Vrijheid is als ademhalen,

je bent je er niet van bewust’

Om acht uur kwam de wereld even tot een halt. Ook in de IJmond werd het stil. Alleen het klapperen van de vlaggen, halfstok aan hun masten, steeg boven de stilte uit. De mensen zwegen en in dat zwijgen was er ruimte om te denken aan hen die in de oorlog stierven.

Ademnood

„Vrijheid is als ademhalen, je bent je er niet van bewust”, zei Jan de Wildt tijdens de bijeenkomst op begraafplaats Duinrust ’s avonds, voorafgaand aan de Dodenherdenking in Beverwijk.

„Pas als we onvrijheid hebben, als we ademnood hebben, voelen we het gemis van het vrijuit ademen.”

In de jaarrede sprak de oud-gemeentesecretaris uit Wijk aan Zee ook over het belang van herdenken. „We hebben een ereschuld aan de generatie die het leed van de oorlogsjaren heeft gedragen.”

Hij riep op liefdevol te blijven spreken over de Joodse gemeenschap die door de bezetter werd afgevoerd: „Vermoord, uitgeroeid, maar niet vergeten.”

Omdat de aula van Duinrust wegens de vondst van asbest was gesloten, vond de bijeenkomst dit jaar plaats in een paviljoen bij de oude ingang. De belangstelling was zo groot dat een aantal bezoekers de toespraken buiten de paviljoentent moest beluisteren.

Eerder op de avond werden bij het bevrijdingsmonument op het Westerhoutplein kransen en bloemen gelegd. Onder meer vertegenwoordigers van de Stichting 4 mei Beverwijk, gemeente, politieke partijen, Turkse gemeenschap Beverwijk, Kennemer College en Bethelschool en Scouting Beverwijk waren daarbij aanwezig. Ook werden er gedichten voorgedragen door leerlingen van de Bethelschool die het monument heeft geadopteerd.

Gedichten waren er eveneens op begraafplaats Duinrust, onder meer van stadsdichter Isa van Klaveren, maar ook van jongere dichters. „Een meisje van mijn leeftijd moest onderduiken, terwijl ik naar school ga zien hoe familie sneuvelde, terwijl ik op familiebezoek ga, en pijn verdragen, terwijl ik warm en gelukkig opgroei, we willen het vergeten, maar we doen niet”, luidden de laatste regels van een gedicht dat de dertienjarige Esmeralda van den Berg voordroeg.

De leerlinge van het Kennemer College schreef het in het kader van ’Project Vrijheid’, waarmee op de school de afgelopen weken aandacht werd besteed aan de Tweede Wereldoorlog.

Emotioneel

Na de dodenherdenking leidde een stille tocht langs de graven van ’hen die voor onze vrijheid hun leven lieten’. Het houtensemble van het Tata Steel Orkest verzorgde de muziek vóór de klok van achten en hield tijdens de stille tocht een mini-concert.

Tientallen scouts stonden als wachters bij de oorlogsgraven opgesteld in een zwijgend eerbetoon. „Ik word er een beetje emotioneel van”, zei belangstellende Henk Kamp na afloop. „Van mijn vader ken ik de verhalen over de oorlog. Ik ben een bevrijdingskindje, geboren in 1945. Die vrijheid die we in Nederland hebben, waardeer ik erg

Onze partners

Foto’s