Herinnering aan slachtoffers Jodenvervolging

Joods Namenmonument Beverwijk

Beverwijk krijgt een Joods Namenmonument. Ter nagedachtenis aan de 96 Joodse inwoners van Beverwijk en Wijk aan Zee, die slachtoffer zijn geworden van de Jodenvervolging, wordt een monument geplaatst op begraafplaats Duinrust. Daarop komen de namen te staan van 96 mannen, vrouwen en kinderen en de letters N.N.: Nomen Nescio, voor de onbekende slachtoffers.

Het monument wordt onthuld op 25 maart door rabbijn Shmuel Spiero en burgemeester Martijn Smit. Het monument komt er op initiatief van stadshistoricus Jan van der Linden en de beheerder van de begraafplaats Mark Haije. Samen met Jacky de Vries en Wim Spruit vormen zij de Werkgroep Joods Namenmonument Beverwijk, onderdeel van de Stichting 4 mei Beverwijk.

Het namenmonument krijgt een plek vóór de Joodse graven op Duinrust. Er is gekozen voor een corten stalen plaat, waarop roestvrij stalen platen worden aangebracht, met daarop de namen. Er tegenover komen twee banken te staan. Het Joods Namenmonument komt er dankzij subsidie van de gemeente Beverwijk.

Gekozen is voor 25 maart, omdat op deze datum in 1942 de bezetter begon met het deporteren van Beverwijkse Joden naar Amsterdam.

Jan van der Linden, auteur van onder meer ‘Matzes met aardbeien’ heeft de afgelopen jaren veel tijd gestoken in het zo volledig mogelijk maken van de namenlijst. Hij nam in de jaren 90 het initiatief om in de Breestraat een gedenkzuil te plaatsen, vlakbij de plek waar de synagoge heeft gestaan.

Op de dag van de onthulling spreken rabbijn Spiero en burgemeester Smit en houdt Van der Linden een inleiding over Joods Beverwijk. David van Aalderen uit Wijk aan Zee verzorgt de muzikale omlijsting. Aan het einde van de bijeenkomst presenteert Jacky de Vries het boek (met cd), met daarin het woord- en beeldverslag van de bijeenkomst ‘Beverwijk herdenkt de Holocaust’ op 26 maart 2017 in de Grote Kerk.

Slachtoffers Jodenvervolging Beverwijk krijgen met speciaal monument een naam

BEVERWIJK – Er komt een monument met de namen van 96 inwoners van Beverwijk en Wijk aan Zee die in de Tweede Wereldoorlog slachtoffer zijn geworden van de Jodenvervolging. Het gedenkteken komt te staan op begraafplaats Duinrust. 25 maart wordt het onthuld door burgemeester Martijn Smit en rabbijn Shmuel Spiero. 

Het monument is een initiatief van stadshistoricus Jan van der Linden en Duinrust-beheerder Mark Haije. Met Jacky de Vries en Wim Spruit maken zij deel uit van de werkgroep Namenmonument Beverwijk.

Stadshistoricus Jan van der Linden kijkt met beheerder Mark Haije goedkeurend toe als de graafmachine grond verplaatst op Duinrust. Twee meter van waar hij staat, verrijst binnenkort het monument dat nu al een speciaal plekje in zijn hart heeft. Aan het monument worden namelijk de namen van 96 Beverwijkse Joden verbonden die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord.

Van der Linden: “Echt heel belangrijk dat dit monument er komt. Het geeft de slachtoffers als het ware een gezicht. Dat maakt het makkelijker door te vertellen aan de jeugd.”

Giel Pais is één van de slachtoffer wiens naam op het monument komt. Pais is één van de weinige vermoorde Joden van wie nog een foto bestaat. Het is een beeld van Pais in betere tijden met een buurmeisje.  De afdruk is in bezit van zijn naamgenoot Giel Brantjes (77), de bekende Beverwijkse slager die nog dagelijks in de inmiddels door zijn zoon bestierde winkel actief is.

Behalve een foto heeft Brantjes een briefkaart van Pais uit kamp Amersfoort, een tussenstation op weg naar de dood in het concentratiekamp. Pais bedankt in de kaart de ouders van Brantjes voor de goede zorgen. Brantjes haalt op speciaal verzoek de kaart tevoorschijn, maar bergt hem dan weer snel veilig op. Hij is veel te bang dat er iets mee gebeurt. In het mapje waarin hij het archiefmateriaal van zijn naamgenoot bewaart, heeft hij een duidelijk zichtbaar kladje gestopt met de tekst: ‘Niet weggooien. Is heel bijzonder. Bewaren.’

Brantjes: “Mijn kinderen weten het wel hoor, hoe belangrijk de tekst en de foto’s zijn. Maar toch, voor de zekerheid, heb ik dit briefje erbij gedaan. Zodat het materiaal, als ik er niet meer ben, een mooi plekje krijgt in een joods museum.”

Bron: RTVNH, 2020

Martijn Smit, burgemeester van Beverwijk

De synagoge in de Breestraat behield tot 1948 zijn functie. Enkele jaren later werd het gebouw gesloopt.

Het Gedenkteken in de Breestraat bij de plek waar de synagoge heeft gestaan.

De Joodse graven op Duinrust.   

In Wijk aan Zee was Jozeboko gevestigd, een vakantiehuis voor Joodse kinderen: Joodsche Zee- en Bosch Kolonie. Het is nu een woonhuis. 

Tot in het begin van de Tweede Wereldoorlog stond aan de Gildenlaan 1 in Velsen-Noord de Kibboets Beverwijk.

Rabbijn Shmuel Spiero